ESIC म्हणजे काय?
ESIC (Employees’ State Insurance Corporation) ही केंद्र सरकारच्या कामगार व रोजगार मंत्रालयाअंतर्गत येणारी योजना आहे. मराठीत याला “कर्मचारी राज्य विमा महामंडळ” असे म्हणतात. ही योजना खासगी किंवा सरकारी संस्थांमध्ये काम करणाऱ्या त्या कर्मचाऱ्यांसाठी लागू आहे ज्यांचे मासिक वेतन ₹21,000 किंवा त्यापेक्षा कमी आहे.
ESIC अंतर्गत, कामगाराच्या पगारातून 0.75% रक्कम आणि संस्थेकडून 3.25% योगदान आकारले जाते. हे योगदान नियमितपणे वसूल करून कामगाराला विविध लाभ दिले जातात.
ESIC योजना 2025: कामगारांसाठी मोफत आरोग्य विमा, फायदे आणि नोंदणी प्रक्रिया
आजच्या काळात आरोग्यसेवा ही महागडी झाली असतानाही, भारत सरकारने कर्मचारी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी एक अशी योजना सुरू केली आहे जी त्यांना मोफत आरोग्य सेवा उपलब्ध करून देते. ESIC योजना 2025 ही केंद्र सरकारची योजना असून खासगी आणि सरकारी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना वैद्यकीय आणि आर्थिक सुरक्षा प्रदान करते.
ESIC कार्ड
या लेखात आपण ESIC योजना 2025 म्हणजे काय, तिचे फायदे, कोण पात्र आहेत, आणि नोंदणी प्रक्रिया याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
ESIC योजना 2025 चा उद्देश
ही योजना 1948 मध्ये लागू करण्यात आली असून, उद्दिष्ट हे आहे की कामगारांना आजारपण, अपघात, अपंगत्व किंवा मृत्यू आदी परिस्थितींमध्ये वैद्यकीय व आर्थिक मदत मिळावी. यामुळे कामगाराच्या कुटुंबालाही सामाजिक सुरक्षा मिळते.
कोणाला ESIC योजना लागू होते?
ESIC योजना खालील निकष पूर्ण करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना लागू होते:
- त्या संस्थेमध्ये किमान 10 किंवा 20 कामगार असणे आवश्यक आहे (राज्यानुसार फरक).
- कामगाराचे मासिक वेतन ₹21,000 किंवा कमी असावे.
- योजना फॅक्टरीज, शॉप्स, हॉटेल्स, सिनेमाघर, रेस्टॉरंट्स, शिक्षण संस्था, इत्यादींसाठी लागू आहे.
ESIC योजना 2025 अंतर्गत मिळणारे फायदे
1. मोफत वैद्यकीय उपचार
ESIC विमाधारक आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना ESIC हॉस्पिटल्समध्ये मोफत उपचार, औषधे, तपासण्या आणि शस्त्रक्रिया उपलब्ध आहेत.
2. आजारपणात आर्थिक मदत
जर कर्मचारी आजारी असेल आणि काम करू शकत नसेल, तर 91 दिवसांपर्यंत त्याला पगाराच्या 70% रक्कम दिली जाते.
3. मॅटर्निटी लाभ
गर्भवती महिलांना 26 आठवड्यांची प्रसूती रजा आणि त्या काळात संपूर्ण वेतनाचा लाभ दिला जातो.
4. अपंगत्व लाभ
- तात्पुरते अपंगत्व – बरे होईपर्यंत 90% वेतन दिले जाते.
- कायमचे अपंगत्व – आयुष्यभर 90% वेतनाचा लाभ मिळतो.
5. मृत्यूनंतर कुटुंबाला पेन्शन
कर्मचाऱ्याच्या मृत्यूनंतर त्याची पत्नी, अपत्ये व आई-वडील यांना पेन्शन दिली जाते.
6. खाजगी रुग्णालयात उपचार शक्य
आपत्कालीन परिस्थितीत, खाजगी रुग्णालयात उपचार केल्यास, ESIC संपूर्ण खर्च परत करते (क्लेम आवश्यक).
ESIC योजना 2025 नोंदणी प्रक्रिया
- नोंदणी संस्था करतात: कंपनी किंवा संस्थाच कर्मचाऱ्याची ESIC मध्ये नोंदणी करते.
- कर्मचारी व कुटुंबीयांची माहिती आवश्यक असते.
- नोंदणी केल्यानंतर ESIC कार्ड जारी केले जाते ज्यामध्ये नाव, पत्ता, आधार क्रमांक, कंपनीचे नाव व ESIC नंबर असतो.
- अधिक माहिती जाणून घेण्यासाठी अधिकृत वेबसाईट लाभेल द्या. ESIC Official Website.
कार्ड हरवल्यास डुप्लिकेट मिळवण्यासाठी कंपनीकडे संपर्क साधावा.
Frequently Asked Questions (FAQs)
Q. ESIC योजना कोणासाठी आहे?
10/20 पेक्षा जास्त कर्मचारी असलेल्या फॅक्टरी, दुकान, हॉटेल, रेस्टॉरंट, शिक्षण संस्था आदींमधील कर्मचाऱ्यांसाठी.
Q. ESIC चे फुल फॉर्म काय आहे?
ESIC चा फुल फॉर्म Employees State Insurance Corporation असा आहे. मराठीत याला “कर्मचारी राज्य विमा महामंडळ” असे म्हणतात.
Q. ESIC मध्ये कंपनी आणि कर्मचाऱ्याचे योगदान किती असते?
कर्मचारी – 0.75%, कंपनी – 3.25% (वेतनावर आधारित).
Q. खाजगी हॉस्पिटलमध्ये उपचार करता येतात का?
हो, आपत्कालीन परिस्थितीत खाजगी हॉस्पिटलमध्ये उपचार करून क्लेम दाखल करता येतो.
निष्कर्ष
ESIC योजना 2025 ही भारत सरकारकडून कामगारांसाठी दिली गेलेली एक अत्यंत उपयुक्त आणि विश्वासार्ह आरोग्य व सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. जर तुम्ही या योजनेचे पात्र असाल, तर तिचा नक्की लाभ घ्या.
